Dünyadakı gözəlliklər əskik və qüsurludur

Allah insanı quru palçıqdan yaratmış və ona Öz ruhundan üfürmüşdür, insanı yoxdan var etmişdir. Allah insan nəfsinin bütün xüsusiyyətlərini: zəifliyini, istəklərini, xoşuna gələn və ya ehtiyac duyduğu şeyləri, narahatlıqlarını, qorxularını, bir sözlə, hər şeyi ondan daha yaxşı bilir. İnsanın ruhu həmişə qüsursuzluğu axtarır. Onun bütün istək və arzularını bilən Allah imtahanın tələbi olaraq dünyada saysız-hesabsız nemətlərlə yanaşı, müxtəlif əskiklik və qüsurlar da yaratmışdır. İnsanlar bütün nöqsanları düzəldib, qüsurlardan xilas olmaq üçün çox çalışsalar da, dünya həyatında arzuladıqları mükəmməlliyə çatmaq qeyri-mümkündür. Bu nemət cənnətə və Allahın cənnətə layiq qullarına xasdır. Quranın “O, Xaliq, yoxdan yaradan, surətverən Allahdır. Ən gözəl adlar yalnız Ona məxsusdur. Göylərdə və yerdə olanların hamısı Onun şəninə təriflər deyir. O, qüdrətlidir, müdrikdir” (Həşr surəsi, 24) ayəsində bildirildiyi kimi, Allah bənzərsiz yaradandır; Rəbbimiz dilədiyi hər şeyi yaratmağa qadirdir. Lakin Allah dünya həyatında müxtəlif əskiklik və qüsurlar yaradaraq qullarını düşünməyə sövq edir. Bir-bir düşündükdə və cənnət həyatının qüsursuzluğu ilə müqayisə etdikdə dünya həyatındakı əskikliklərin hikmətləri daha aydın başa düşülür. Məsələn, insan nə qədər istəsə də, ən çox 2-3 gün yuxusuz qala bilir, bu müddətdən sonra yavaş-yavaş şüuru itir və özünü idarə edə bilmir. 2-3 gün yuyunmayan insan çirklənir. Həmçinin xəstəliklər də böyük əskiklikdir. İnsan o qədər acizdir ki, gözlə görünməyən kiçik mikrob və ya virus onu bir anda xəstələndirə bilir. Dünya həyatında maddi qüsurlarla yanaşı, mənəvi çətinliklər də var. İnsanın sıxıntıya düşməsi, müxtəlif qorxu və narahatlıqlar keçirməsi bu mənəvi çətinliklərə nümunədir. Bütün bunlar Allahın dünyada xüsusi olaraq yaratdığı əskikliklərdir. Allah yaratdığı bu qüsur və əskikliklərlə insanlara dünyanın saxta üzünü göstərir. Beləliklə, insan heç bir əskikliyin olmadığı, qüsursuz bir həyat – cənnət həsrəti çəkir. Cənnətdə insanlar sonsuza qədər heç bir narahatlıq keçirmədən yaşayacaq, heç bir şeydən bezməyəcək və yorğunluq hiss etməyəcəklər. Allah Quranda belə buyurur: Onlar deyəcəklər: “Qəm-qüssəni bizdən uzaq edən Allaha həmd olsun! Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir. Öz lütfü ilə bizi əbədi iqamətgahda yerləşdirən Odur. Orada bizə nə bir yorğunluq üz verəcək, nə də bir məşəqqət toxunacaqdır.” (Fatir surəsi, 34-35) İnkar edənlər axirətin varlığına inanmadıqları üçün nəfslərinin bu yöndəki istəklərini dünya həyatında ödəməyə çalışırlar. Nə qədər çox dünya nemətinə sahib olsalar, o qədər çox xoşbəxt olacaqlarını zənn edirlər. Halbuki onların heç biri insana axtardığı xoşbəxtliyi vermir. Çünki inkarçıların qəlbən yaşadığı və maddi dəyərlərlə doldurmağa çalışdığı bu boşluğun əsl səbəbi Allahdan uzaq yaşamalarıdır. İnsan ancaq Allahı andığı zaman rahat yaşayacaq şəkildə yaradılmışdır. Həm dünya həyatındakı sıxıntılardan, həm də axirətdəki sonsuz əzabdan xilas olmağın yolu iman gətirib, Allah rizası üçün yaşamaqdır. Allah bu əxlaqı göstərənlər üçün həm dünyada, həm də axirətdə gözəl həyat olduğunu Quranda müjdələmişdir: Mömin olaraq yaxşı iş görən kişi və qadınlara, əlbəttə, gözəl həyat bəxş edəcək və etdikləri ən yaxşı əməllərə görə onları mütləq mükafatlandıracağıq. (Nəhl surəsi, 97)