Бүгін Инфо: Қазақ тіліндегі жаңалықтар мен оқиғал

Тапшылықтан тұрақтылыққа: Өзбекстан болашақ энергетикасына қалай дайындалып жатыр

Өзбекстан энергетикасы тар салалық мәселе болудан қалып, демографиялық өсімнің, экономикалық дамудың және технологиялық егемендіктің жүйелік факторы ретінде алдыңғы қатарға шықты. Ел алдында тек қуат көлемін арттыру емес, халық санының өсуі, индустрияландыру, климаттық шектеулер және жаһандық энергетикалық өтпелі кезең жағдайында жұмыс істей алатын тұрақты әрі басқарылатын энергожүйе қалыптастыру міндеті тұр. Бұрынғы инерциялық модель бұл талаптарға жауап бермейді.
Соңғы жылдары энергожүйе жедел өсті: электр энергиясы өндірісі 2016 жылғы 60 млрд кВт·сағ деңгейінен бүгінде шамамен 85 млрд кВт·сағ-қа жетт

Дәрігер көп, бірақ емдейтін адам жоқ: Қазақстанда неге медицинада кадр тапшылығы шешілмей отыр

Қазақстанның денсаулық сақтау кадрлық нарығын зерттеу парадоксты көрсетті: медицина қызметкерлері көбейіп жатқанымен, дәрігер тапшылығы жойылған жоқ. Мәселе маман санының аздығында емес, оларды бөлудегі теңгерімсіздікте, кадрлардың тұрақтамауында және медициналық білім мен еңбек нарығы арасындағы институционалдық алшақтықта жатыр.
2025 жылдың басында салада 281,4 мың медицина қызметкері жұмыс істеді, оның 83,4 мыңы — дәрігер. Соңғы он жылда қамтамасыз ету көрсеткіштері өсті, әсіресе жоғары білімі бар мейірбикелер саны 26 есе артты. Бұл бастапқы медициналық буындағы жүктемені қайта бөлуге

Қырғызстан CES көрмесінде: Бішкектен шыққан стартап жаһандық жасанды интеллект лигасына қалай шықты

Лас-Вегаста өткен CES 2026 көрмесінде қырғызстандық NineNineSix стартапының таныстырылымы аймақтық жоба үшін сапалық бетбұрысқа айналды. Компания прототип емес, нақты жұмыс істейтін екі ІІ моделін жаһандық ашық ортаға шығарды. Бұл Қырғызстанның технологиялық рөлінің өзгеріп келе жатқанын көрсетті: дайын платформаларды тұтынушыдан — өз базалық ІІ құралдарын әзірлеушіге.
Негізгі өнім — open-source KaniTTS сөйлеу синтезі моделі. Apache 2.0 лицензиясы аясында таралатын шешім стандартты GPU-де бір секундта 15 секундтық сөйлеу генерациялайды. Әзірлеушілердің мәліметінше, бұл жылдамдық жете

Экспортқа арналған ғарыш: Қазақстан алғаш рет спутниктерін әлемге сатып жатыр

Қазақстан тәуелсіздік жылдарында алғаш рет ғарыш саласын символдық деңгейден шығарып, экспорттық өнеркәсіпке айналдыру шегіне келді. Цифрлық даму министрі Жаслан Мадиевтің отандық спутниктік кешендерді 75 млн долларға дейін экспорттау жоспары елдің тек тұтынушы емес, жоғары технологиялық өнім өндіруші ретінде жаңа рөлге өтуін білдіреді.

Бұл бір жолғы мәміле емес, алдағы жылдары кемінде 5–6 Жерді қашықтан зондтау спутнигін шығаратын өндірісті жүйелі түрде жүктеу. Ғарыш аппараты алғаш рет жеке мемлекеттік жоба емес, сыртқы нарыққа бағытталған сериялық өнім ретінде қарастырыла бастады.

Спу

Секундтар миллиардтарға әсер еткенде: Қазақстан неге өлшеу дәлдігіне инвестиция салады

Алматы облысындағы «Кастек» кешенді сейсмостанциясының жаңа ғимаратының ашылуы сырттай қарағанда жергілікті инфрақұрылымдық оқиға сияқты. Алайда шын мәнінде бұл Қазақстанның қауіптерді басқару, ғылыми инфрақұрылым және аумақтық қауіпсіздікке деген көзқарасының жүйелі түрде өзгеріп жатқанын көрсетеді. Мемлекет іргелі бақылау ғылымын қайтадан стратегиялық басымдыққа айналдырып отыр.
1976 жылы құрылған «Кастек» Солтүстік Тянь-Шаньдағы негізгі бақылау нүктелерінің бірі. Бұл аймақ Орталық Азиядағы ең сейсмикалық белсенді өңірлердің қатарына жатады, мұнда магнитудасы 7 және одан жоғары жойқын жер сіл

Газ тапшылықтың орнына: Ресейдің жеткізілімі Орталық Азиядағы энергия теңгерімін қалай сақтап қалды

2025 жылғы 29 желтоқсанда «Газпром» Қазақстанға тәуліктік жеткізілімнің жаңа абсолюттік рекордын тіркеді. Бұл бір реттік жетістік емес — Ресейдің Орталық Азияға газ экспорты бір жылда 20%-ға артты. Қазақстан, Өзбекстан және Қырғызстан арасындағы жаңа энергетикалық өзара байланыс нақты қалыптасып үлгерді.
Қазақстан — газға бай ел болса да, солтүстік пен солтүстік-шығыста газ тапшылығы сезілуде. Ресей жеткізілімдері бұл аумақтарды көмір мен мазуттан арылтуға көмектесіп, экологиялық және әлеуметтік жүктемені азайтып отыр. Енді сөз жаңа магистральдар салу туралы — бұл онжылдықтарға созылатын ж

Ғылым үзілісте: неге бюджет қысқартуы тағы да қазақстандық ғалымдарға қауіп төндіруде

2020 жылдың сәуірінде Қазақстан ғылымға қатысты ондаған жыл бойы декларация болып келген уәдені нақты мақсатқа айналдырды: 2025 жылға қарай ғылыми шығындарды ЖІӨ-нің кемінде 1%-ына жеткізу. 0,12–0,18% деңгейінде қалып қойған сала үшін бұл стратегиялық бетбұрыс ретінде қабылданды. Ғажайып болмады, бірақ жүйеде бұрын болмаған тұрақтылық сезіле бастады.
2023–2025 жылдары ғылым бюджеті 3,5 есеге өсіп, 646 млрд теңгеге жетті. Бұрынғы 150–180 млрд теңгемен салыстырғанда бұл мүлде басқа масштаб. Базалық қаржыландыру қайтарылды, гранттар тұрақтанды, жобалар үш жылға жоспарлана бастады. Ғылым «аман қалу режим

Орталық Азия қымбаттап келеді: турист қай жерде артық төлейді, ал қайда әлі үнемдеуге болады

Туризмнің қарқынды өсуі Орталық Азияның қонақүй нарығын бұрынғыдан да қыздырып жіберді. Алматы, Астана, Бішкек және Ташкент қазір мүлде бөлек әлемдерге айналды: баға динамикасы да, нарық логикасы да әртүрлі. Бір түннің құны кейбір қалаларда Еуропамен теңессе, басқаларында әлі де қолжетімді.
Алматы аймақтың «баға шыңына» айналды. Бір түнге орташа 31,2 мың теңге — елдік деңгейден 55% жоғары. 3* — $59, 4* — $120, 5* — $428. Орталық мешіт маңындағы люкс-қонақүйлер премиум-сегментті шарықтатып отыр. Алматы бизнес пен премиум-туризмнің шынайы орталығына айналған.
Астана — орта сег

Жойылып бара жатқан мамандықтар: Өзбекстан мен Қазақстанда роботтар ең алдымен кімді алмастырады

Өзбекстан мен Қазақстан фабрикаларында өнеркәсіптік роботтар мен жасанды интеллект жүйелерін жаппай енгізу енді болжам емес, нақты іске аса бастаған сценарийге айналды. 2030 жылға қарай автоматтандыру деңгейінің екі есе артуы еңбек өнімділігін 30–45 %-ға көтеруі мүмкін, бұл Қырғызстан мен Тәжікстанның миграциясына, шағын бизнесіне және әлеуметтік тұрақтылығына айтарлықтай әсер етеді.
Соңғы он жылда Өзбекстан өңдеуші өнеркәсіп үлесін 12 %-дан 20 %-дан астамға жеткізді, ал Қазақстан машина жасау, металлургия және мұнай-химия секторларын кеңейтті. Бұл жағдайда роботтар мен ЖИ экспорттық на