Ышаныч

ӘФСЕН-ТӨФСЕН, ХОРАФАТЛАР...

Әфсен-төфсен, хорафатлар, ырымнар һәм шырымнар,
Кара мәче, буш чиләкләр һәм чатлы баганалар,
Тәңкә капкан җиз бакалар: имеш, аны баета!
Менә шулай татар халкым Аллаһка ширек ката.
Машинасында, өендә, муенында бөтиләр.
Күп кешеләр шуның белән йөрәкләрен бәйлиләр.
Аллаһ саклый, бөти түгел! Ник моны аңламыйсыз?!
Акылны, бераз булса да, ник җигеп карамыйсыз?!
Утка атсаң, янып бетә, китереп суксаң — тарала.
Үзен саклый алмаганны, синеме саклый ала?..
Ул бөтине суга салсаң, агып китәр йә батыр:
Үзен саклый алмаганны, ничек сине коткарыр?..
Тәүфыйк мәчете кырында чатлы багана тора.
Уртасыннан беркем үтми, барысы читтән ора.
Кырдан үтә сазга батып, бераз гына уйланмый
(акыллы кеше бит чатлы баганадан курыкмый).
Кара мәче юлга чыкса, үрә тора чәчләре!
Мондый нәрсәне күргәчтен кайнап чыга миләре:
Артка чигеп, бүтән юлдан әйләнеп урап бара,
Артыннан мескен мәче дә, аптырап, карап кала...
Утка атсаң, янып бетә, китереп суксаң — тарала.
Үзен саклый алмаганны, синеме саклый ала?..
Ул нәрсәне суга салсаң, агып китәр йә батыр:
Үзен саклый алмаганны, ничек сине коткарыр?..
«Тоз түгелсә, тавыш чыга, уч кычытса – акчага»,
«С легким паром!» дип ырымлый, барып килсә мунчага.
Бу – ырым-шырым, чүп-чарлар (моны наданнар белми)
Аллаһ язган язмышларны берничек тә үзгәртми.
«Кич белән акчаны кулга, берүк, бирә күрмәгез!
Калак, чәнечке төшсә, кунакларны көтегез...»
Әкиятләргә ышанып, мескен гомере үтә,
Аннары, мөшрик булып, тәүбәсез үлеп китә...
Барча халык яңа ел дип, чыршыларны кисәләр,
Хәмер эчеп, зина кылып төннәрен үткәрәләр.
Галәмнәрнең Хуҗасына дога кыла белмиләр,
Балаларын кыш бабайдан сорарга өйрәтәләр.
Борынгы мәҗүсиләрдән килгән бу бәйрәмнәре,
Ислам дине белән юктыр бернинди бәйләмнәре.
Бәхетен дә, Җәннәтен дә бер Аллаһтан сорагыз,
Раббыбызга тиңдәш кылып, аянычта калмагыз!
Кайбер җирдә каберләргә ышкынырга баралар,
Шуннан кайткач, янәсе лә, балага да узалар.
«Өч тапкыр агачка шакы, күзең, берүк, тимәсен!» –
Бу бидгать-хорафатлардан шайтан көлеп үлмәсен!
Хуҗалар тавына барып, корбаннарын чалалар,
Шунда, бергә җыелышып, бидгать, ширек кылалар.
Аллаһка гына тиешле корбанны багышларга,
Аның өчен кирәкмидер әллә кайда барырга.
Гороскопка ышанулар, бөти, күзләр, дагалар,
Ниндидер изге чишмәләр, чүпрәк аскан агачлар...
Бер чишмә дә изге түгел, Зәм-зәм суыннан гайре,
Чишмәләрнең изгелеген Аллаһ кына билгели.
Чишмә күперенә барып, өйләнешкән яшь парлар:
«Мәңге бергә булыйк!» – диеп, йозак асып куялар.
Бер елдан соң таркалалар (булышмый йозаклары),
Дин буенча яшәмәгәч, бозыла тормышлары.
Сәламләшмә, берүк, өйгә атлап кермәгән килеш,
Бусага аша ярамый кул бирешергә, имеш.
Бу ахмаклыктан йөрәгем, күңелләрем сызлана.
Көлсәң көл бу юләрлектән, еласаң, утырып ела.
«Бу чирдән дәва нинди соң?» – диеп миннән сорасаң,
Ислам динен кабул итеп, гыйлем юлына бассаң –
Көзләр җиткәч агачлардан яфрак коелган төсле,
Нәкъ шулай хорафатлардан котылырсың бер көнне!
Сиксән еллык динсезлек тә, бәлки, моның сәбәбе.
Шуңа күрә дин өйрәнү – шәригатьнең таләбе.
Син әйдә, гыйлем алып, наданлыктан чистарын,
Чүп савытын бушаткан күк, ырым-шырымнардан арын!
Без татарлар – мөселманнар, Татарстан – туган илем!
Татар мөселман булгачтын, кая синең дәлилең?
Мөселманнар руза тота, намазларын укыйлар,
Барлык гыйбадәтләрен дә Аллаһка багышлыйлар.
Зәкәтләрен чыгаралар, хаҗ гомрәгә йөриләр,
Сәдакалар өләшәләр, хәрәмнәргә кермиләр;
Олыларны хөрмәтлиләр, жәллиләр балаларны;
Тәүлегенә торгызалар биш тапкыр намазларны;
Җомга җиткәч, алыш-биреш, сәүдәләрне калдырып,
Мәчетләргә ашыгалар, эшләрен читкә куеп;
Гыйлем алып, изгелеккә, хаклыкка чакыралар;
Аллаһның бөек хакларын беркайчан да бозмыйлар.
Баткаклыктан – чисталыкка, наданлыктан – гыйлемгә,
Гөнаһлардан – итагатькә чыгарга кирәк безгә;
Әфсен-төфсен, хорафаттан, ырым-борым-шырымнан,
Гыйлем алып, котылырга безгә Раббым боерган!
Әбү Муса Сәйфеддин.

Бу ике сыйфат — колның камиллеге. Әгәр аларда тормышка ашса, камиллеккә ирешер.

БЕРЕНЧЕ СЫЙФАТ: Кеше үзенә Аллаһ тарафыннан бирелгән нигъмәтне тануы, Аллаһның нигъмәтләре аннан яшерелмәскә, киресенчә, ул аларны тоярга, сизәргә тиеш.
ИКЕНЧЕ СЫЙФАТ: Үзенең гөнаһын һәм кимчелеген тану. Ул моңа сукыр булмаска һәм үзенең яман эшләреннән гафләттә булмаска тиеш.
Кемдә бу ике нәрсә берләшсә, Аллаһның үзенә булган нигъмәтен таныса һәм гөнаһын, кимчелеген күрсә, бу аны тәүбәгә, шөкергә, Аллаһка кайтуына, Аның алдында басынкылыкка һәм гадилеккә этәрә. Чөнки КОЛДА ТӘКӘББЕРЛЕК, ЗУРЛАНУ һәм ГАФЛӘТ шул ике шартның берсен бозу сәбәпле килә. Я ул Аллаһның үзенә булган нигъмәтен күрми, ул Аллаһның нигъмәтләреннән гафләттә була, шуңа күрә шөкер итми; я ул Аллаһның нигъмәтен күрә, әмма ҮЗ ГӨНАҺЛАРЫН КҮРМИ, ул ЯХШЫЛЫК ҺӘМ КАМИЛЛЕККӘ ИРЕШТЕ һәм аның кимчелекләре юк дип уйлый. ҺӘМ БУ ИКЕСЕ ДӘ — ЗУР ЗЫЯН.
ҺӘМ АЛЛАҺНЫҢ КОЛГА БУЛГАН ТӘҮФИГЫННАН — ул үзенә бирелгән АЛЛАҺ НИГЪМӘТЛӘРЕН һәм ҮЗ ГӨНАҺЫН ҺӘМ КИМЧЕЛЕГЕН ТАНЫСЫН.

АНЫ АЕРЫП ТОРУЧЫ СЫЙФАТЛАР

Ул кешеләргә дә, җеннәргә дә җибәрелде
Пәйгамбәр (Аллаһның аңа сәламе һәм рәхмәте булсын) әйтте:
"Башка пәйгамбәрләр бары үз халкына гына җибәрелде, ә мин бөтен халыкларга да җибәрелдем".
Аның Китабы һәм чакыруы
Аллаһ Тәгалә әйтте: "Әлиф ләм ра. Ошбу китапны сиңа кешеләрне батыл ялган дин караңгылыгыннан чыгарып, хак дин яктылыгына, Раббыларының теләге белән галиб вә мактаулы булган Аллаһ юлына кертү өчен дип иңдердек" (“Ибраһим” сүрәсе, 1нче аять).
Аның могҗизалары
Аңа бүләк ителгән иң олуг могҗиза – ул Коръән. Һәм аңа кадәр килгән пәйгамбәрләргә нинди генә могҗиза бирелмәсен, ул могҗизаларның бер өлеше пәйгамбәребезгә дә бүләк ителгән иде.
Аңа карата булган мәхәббәт Иманның билгесе булып тора
Ул (Аллаһның аңа сәламе һәм рәхмәте булсын) әйтте: "Мине балагызга, әтиегезгә яки барлык башка кешеләргә караганда да катырак яратмыйча торып, берегез дә иман китермәс".
Аны күрәлмаучылар
Аны күралмаган кеше имансызга әйләнә. Аллаһ Тәгалә әйтә: “Чынлыкта, сине күралмаучы кеше үзе – нәселе бетүчедер” . (“Әл-Кәүсәр” сүрәсе, 3нче аять).
Хәлил
Ул (Аллаһның аңа сәламе һәм рәхмәте булсын) әйтте: "Чынлыкта, Аллаһ мине, Ибраһимны сайлаган кебек, Үзенең якын дусты итеп сайлады".
Ныклы тәвәккәллеккә ия кешеләрнең берсе
Аллаһ Тәгалә әйтте: “Без пәйгамбәрләрдән өммәтләрегезгә шәригать хөкемнәрен ирештерегез, аларны хак юлга Ислам диненә өндәгез дип килешү алдык, шулай ук синнән, Нух, Ибраһим, Муса вә Мәрьям угълы Гыйсадан килешү алдык" (“Әл-Әхзәб” сүрәсе, 7нче аять).
Аның гыйлеме
Ул әйтте: "Миңа килгәндә исә, мин, чынлыкта, Аллаһ турында сезгә караганда күбрәк беләм". Аллаһ Тәгалә әйтә: “Әйт (Пәйгамбәр): "Мин сезгә Аллаһ хәзинәләре минем кулымда, яшерен нәрсәләрне беләмен һәм мин фәрештәмен, дип әйтмимен", – дип" (“Әл-Әнгам” сүрәсе, 50нче аять).

Арттырып сөйләү

Бездә шундый бер чир бар, берәрсе "өрде" дисә, икенче берсе аның ул сүзен "төчкерде" дип аңлый. "Сукты" дисәләр, "кыйнап киткәннәр икән" ди. Әлбәттә, бу мөселманнарга хас нәрсә түгел. Мөселман кешесе һәрвакытта да гадел булырга, ничек бар, шулай сөйләргә тиеш.
Бар нәрсәне – сүзне дә, гамәлне дә гаделлек белән үлчәгез, ди... Арттырып сөйләргә дә, киметеп сөйләргә дә ярамый. Ничек бар шулай сөйләү мәслихәт. Белмисең икән, сөйләмисең генә. Мәсәлән, берәрсе авариягә очраса, “бәрелгән, машинасы беткән”, диләр. Барып карасаң, бамперына гына зыян килгән була.
Аллаһ тәгалә һәрвакыт гаделлекә чакыра. Беркайчан да, бернәрсәне дә арттырырга да, киметергә дә ярамый. Бу, шулай ук, бүгенге көннең төп кагыйдәсе! Хәзерге тизлек заманында хәбәрләр күз ачып йомганчы тарала. Чынлыктан шулай булганмы-юкмы икәнен белмәсәк тә, сөйлибез.
Бүгенге көндә интернетта, газета һәм телевидениедә дә кечкенә әйберне зур итеп күрсәтү гадәте бар. Шуңа да үзең дөресен белмәгән килеш, ишетүең буенча гына сөйләмәвең хәерлерәк. Пәйгамбәребез صلى الله عليه وسلم: “Ялганчы булырга һәрбер ишеткән сүзне сөйләп йөрү дә җитә”,– ди.
Ишеткән хәбәрләрне белер-белмәс сөйләсәк, ялганчылардан, арттырып сөйләүчеләрдән булырбыз. Шуңа да хәбәр җиткергәндә яки сөйләгәндә, мөселман кешесе ышанычлы чыганаклардан гына файдаланырга тиеш...
Бу кагыйдәгә кагылган бер фикерне онытмыйк: мөселман кешесе имеш-мимешкә, гайбәткә ышанудан сакланырга тиеш. Нинди генә хәбәр ирешсә дә, аның һәрвакытта дәлиле булуы ләзем. Мөселман кешесе имеш-мимешкә ышанып, беркайчан да хөкем чыгармый. Бүгенге көндә "менә бу кардәш шулай-шулай әйтте" дип килеп әйтәләр дә, ачу чыга. Ызгыш-талаш китә.
Барып тишереп карасаң, сиңа килеп әйтүчеләр сөйләгәнчә түгел, гел башкача. Сөйләүчегә әйтсәң, күз дә йоммый, "миңа шулай әйттеләр" дип тик кабатлап тора. Ватык телефон... Менә шуңа да кешегә хөкем чыгарганчы, башта тикшерергә кирәк.
Аллаһ тәгалә "Хөҗүрәт" сүрәсенең 6нчы аятьтендә: “Әгәр дә берәр фәсыйк – (зур гөнаһ әһеле) килеп берәр нәрсә әйтсә, башта белешегез (төпченегез, сорашыгыз) , әгәр дә шулай эшләмәсәгез, фетнә таралыр”, – ди.
Раил хәзрәт Фәйзрахманов