#Ҳижрий 247-йил, милодий 861-йилнинг совуқ тунларидан бири эди.

Самарра шаҳри ташқаридан сокин ва осойишта кўринар, аммо Аббосийлар хилофати саройи ичида ислом тарихи йўналишини ўзгартириб юборган энг хавфли воқеалардан бирига замин ҳозирланаётган эди.
Ўша ҳашаматли қасрда Аббосий халифаси Мутаваккил алаллоҳ яқинлари ва мулозимлари билан тунни одатдагидек суҳбат ва мажлисда ўтказарди. У ўлим энди бир неча қадам нарида турганини хаёлига ҳам келтирмас эди.
Бу даврда Аббосийлар давлати жуда хавфли сиёсий ўзгаришларни бошдан кечираётган эди. Айниқса, турк қўмондонлари ва турк аскарларининг қўшиндаги таъсири кескин кучайиб, улар давлат ичида барча қўрқадиган улкан кучга айланган эдилар. Ҳатто айрим халифалар ҳам уларнинг босимига қарши тура олмай қолганди.
“Мутаваккил” эса бу хавфни яхши англай бошлади. У турк амирлари ва қўмондонларининг нуфузини чеклашга ҳаракат қилди, шу билан бирга уларнинг рақибларини ўзига яқинлаштира бошлади. Аммо бу қарорлар сарой ичидаги яширин адоват ва фитнани алангалантириб юборди. Қўмондонлар халифа яқин орада уларни йўқ қилишга киришишидан қўрқиб, ундан олдинроқ зарба беришга қарор қилдилар.
Ўша даҳшатли кечада, халифа қасрда ўтирган пайтда, қўлларида қилич тутган бир гуруҳ аскар тўсатдан саройга бостириб кирди. Бир зумда қаср ичи қий-чув, саросима ва тартибсизликка тўлди. Айрим қўриқчилар халифани ҳимоя қилишга уриндилар, аммо ҳужум жуда тез ва аёвсиз эди.
Кўп ўтмай эса энг мудҳиш воқеа юз берди — Аббосий халифасининг ўзи сарой ичида қилич зарбалари билан қатл этилди.
Унинг ўғли Мунтасир биллоҳ эса кўплаб тарихчилар томонидан ушбу фитнада иштирок этган ёки ҳеч бўлмаганда унга кўз юмган шахс сифатида тилга олинади. Чунки у отаси билан келишмовчиликда бўлган ва турк қўмондонларига яқинлашган эди.
Аммо ҳақиқий фожиа фақат халифанинг ўлдирилиши эмасди. Энг катта ўзгариш бу воқеадан кейин бошланди.
Айнан шу кечадан сўнг Аббосий халифаларининг сиёсий қудрати сезиларли даражада заифлаша бошлади. Қўшин қўмондонлари эса халифаларни тайинлаш ва лавозимдан тушириш ишларига очиқча аралашадиган даражага етдилар. Шу боис тарихчиларнинг айримлари бу даврни “хилофат устидан ҳарбийлар ҳукмронлиги бошланган давр” деб атаганлар.
Мутаваккил алаллоҳнинг ўлдирилиши шунчаки сиёсий қотиллик эмас эди. У Аббосийлар давлатидаги кучлар мувозанатини издан чиқарган ва хилофат тақдирига узоқ йиллар таъсир кўрсатган тарихий бурилиш нуқтаси бўлиб қолди.
— Тарих ар-Русул вал-Мулук
— Ал-Комил фит-Тарих
— Ал-Бидоя ван-Ниҳоя