#УМАЙР ИБН ВАҲБ АЛ-ЖУМАҲИЙ.

Қурайшнинг “шайтони” — Умар​رَضِيَ اللهُ عَنْهُ уни баъзи фарзандларидан ҳам кўпроқ яхши кўриб қолган инсон.
У — Умайр ибн Ваҳб ибн Халаф ибн Ваҳб ибн Ҳузафа ибн Жумаҳ ал-Қураший ал-Жумаҳий.
У ўткир кўзлилиги билан машҳур бўлган саноқли жангчилардан бири эди. Шу сабабли Бадр ғазотида Ислом ва мусулмонларга қарши қатнашган, ҳатто Қурайш учун айғоқчи ҳам бўлган. У мусулмонлар қўшини атрофида от миниб айланиб чиқиб, кейин қайтиб:
— Улар уч юз киши, бироз кўпроқ ёки камроқ, — деган.
Ҳақиқат ҳам у айтгандек чиққан.
Ундан:
— Уларнинг орқасида ёрдамчи қўшин борми? — деб сўрашди.
У шундай жавоб берди:
— Орқаларида ҳеч нарса кўрмадим. Аммо эй Қурайш аҳли! Мен ўлим олиб келаётган туяларни кўрдим. Улар шундай қавмки, уларнинг қиличларидан бошқа ҳимояси ҳам, паноҳи ҳам йўқ. Аллоҳга қасамки, улардан бир киши сизлардан бир кишини ўлдирмагунча ўлмайди. Агар улар сизлардан ўзлари сонича одамни ҳалок қилса, ундан кейин яшашда қандай яхшилик қолади? Ўйлаб кўринглар.
Унинг бу сўзлари Қурайш бошлиқларининг кўпига қаттиқ таъсир қилди. Улар деярли жанг қилмасдан Маккага қайтишга рози бўлиб қолишди. Аммо Аллоҳнинг душмани Абу Жаҳл уларни қўзғатиб, жангга ундади. Натижада улар жангга кириб, хор ва мағлуб ҳолда қайтишди.
Бу ғазот натижасида Умайр ўғлини мусулмонлар қўлида асир ҳолда қолдирди.
Бир куни Умайр Сафвон ибн Умайя билан ўтирган эди. Сафвон ҳам отаси — Умайя ибн Халафдан айрилган эди. Иккаласи ҳам Бадрда ҳалок бўлганлар ҳақида гаплашиб, ичидаги нафратни эслашарди.
Сафвон деди:
— Аллоҳга қасамки, улардан кейин ҳаётда яхшилик қолмади.
Умайр деди:
— Рост айтдинг. Аллоҳга қасамки, агар бўйнимда тўлай олмайдиган қарзим ва мендан кейин хор бўлишидан қўрқадиган оилам бўлмаганида, Муҳаммаднинг олдига бориб уни ўлдирган бўлардим. Чунки менинг баҳонам бор: “Асир бўлган ўғлим учун келдим”, деб айтаман.
Сафвон бу имкониятдан фойдаланиб деди:
— Қарзингни мен тўлайман. Оилангни ҳам ўз оилам қаторида таъминлайман.
Умайр деди:
— Унда бу сирни яшир.
Шундан кейин Умайр қиличини чархлатди ва заҳарлатди. Сўнг Мадинага йўл олди.
Ўша пайтда Умар ибн Хаттоб رضي الله عنه бир неча мусулмонлар билан Бадр куни ҳақида суҳбатлашиб, Аллоҳ берган ғалабани эслаётган эди. Шу вақт у масжид эшиги олдида туясини чўктириб, қилич таққан ҳолда турган Умайр ибн Ваҳбни кўриб қолди.
Умар деди:
— Бу ит Умайр ибн Ваҳб — Аллоҳнинг душмани! Аллоҳга қасамки, у фақат ёмонлик учун келган. Бадр куни бизга қарши одамларни қўзғатган ҳам, қўшинимиз сонини ҳисоблаган ҳам шу эди.
Сўнг Умар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига кириб:
— Эй Аллоҳнинг Набийси! Бу Аллоҳнинг душмани Умайр ибн Ваҳб қилич таққан ҳолда келди, — деди.
Расулуллоҳ ﷺ:
— Уни олдимга кирит, — дедилар.
Умар унинг қиличи боғини бўйнига ўраб, ушлаб киритди ва ансорларга:
— Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ўтиринглар ва бу қабиҳдан эҳтиёт бўлинглар. Унга ишониб бўлмайди, — деди.
У Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига киритилганда, Набий ﷺ:
— Қўй уни, эй Умар. Яқин кел, эй Умайр, — дедилар.
Умайр яқин келиб:
— Хайрли тонг бўлсин, — деди. Бу жоҳилият даври саломи эди.
Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар:
— Аллоҳ бизга сенинг саломингдан яхшироқ саломни ато қилди. У — салом бўлиб, жаннат аҳлининг саломидир.
Умайр деди:
— Эй Муҳаммад, мен бу саломни ҳали яқиндагина эшитдим.
Расулуллоҳ ﷺ сўрадилар:
— Нима учун келдинг, эй Умайр?
У:
— Қўлларингиздаги асир сабабли келдим, — деди.
Набий ﷺ дедилар:
— Бўйнингдаги қилич нима учун?
Умайр деди:
— Бу қиличлар ҳалок бўлсин! Улар бизга бирор фойда бердими?!
Расулуллоҳ ﷺ дедилар:
— Ростини айт, нима учун келдинг?
У:
— Фақат шунинг учун келдим, — деди.
Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар:
— Йўқ. Сен ва Сафвон ибн Умайя Ҳижрда ўтириб, Бадр қудуғига ташланган Қурайш ўликларини эсладинглар. Кейин сен: “Агар қарзим ва оилам бўлмаганида, Муҳаммадни ўлдириш учун чиқар эдим”, дединг. Шунда Сафвон сенинг қарзинг ва оилангни зиммасига олди — мени ўлдиришинг шарти билан. Аммо Аллоҳ сен билан бу иш орасида тўсиқдир.
Шунда Умайр ҳайқириб деди:
— Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва сен Аллоҳнинг Расулисан! Бу гапни фақат мен билан Сафвон билар эдик. Аллоҳга қасамки, буни сенга фақат Аллоҳ билдирган. Мени Исломга ҳидоят қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин!
Шунда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларга дедилар:
— Биродарингизга динни ўргатинглар, унга Қуръон ўқитинглар ва унинг асирини озод қилинглар.
Бу — Аллоҳ таоло Ўзи истаган бандаларига ато этадиган ҳидоятдир:
﴿ إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ﴾
“Албатта, сен яхши кўрган кишингни ҳидоят қила олмайсан. Лекин Аллоҳ Ўзи истаган кишини ҳидоят қилади ва У ҳидоят топувчиларни яхшироқ билувчидир.” (Қасас сураси, 56-оят)
Шу тариқа Аллоҳнинг иродаси билан “Қурайш шайтони” деб аталган Умайр ибн Ваҳб Ислом ва мусулмонларнинг ёрдамчисига айланди.
Умар ибн Хаттоб رضي الله عنه бу ҳақда шундай деган:
— Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, Умайр биз томон келган куни у менга тўнғиздан ҳам жирканчроқ эди. Бугун эса у менга баъзи фарзандларимдан ҳам севимлироқдир.
Умайр фақат Исломни қабул қилиш билан чекланиб қолмади. У Ислом учун аввал куфрга хизмат қилганидек хизмат қилишни истади.
У деди:
— Эй Аллоҳнинг Расули! Мен Аллоҳнинг нурини ўчириш учун қаттиқ ҳаракат қилар, Аллоҳ динидагиларга қаттиқ озор берар эдим. Энди эса Маккага боришимга рухсат беринг. Мен уларни Аллоҳга, Расулига ва Исломга чақирмоқчиман. Балки Аллоҳ уларни ҳидоят қилар. Агар қабул қилишмаса, мен уларга ҳам аввал сенинг саҳобаларингга қилганимдек қарши тураман.
У яна дер эди:
— Аллоҳга қасамки, куфр билан ўтирган ҳар бир жойимда, албатта иймон билан ҳам ўтираман.
Шу тариқа Умайр ибн Ваҳб нафақат мусулмон бўлди, балки Аллоҳнинг динига сидқидилдан даъват қилувчи даъватчилардан бирига айланди.
Агар охиригача ўқиган бўлсангиз, Расулуллоҳ ﷺ га салавот айтинг 🤍