Міхаіл Варанец

II. ЛІКВІДАЦЫЯ СЯЛЯНСТВА ЯК КЛАСА

/частка другая артыкула “Апошні селянін”/

1. РАССЯЛЯНЬВАННЕ. 1929–1939

“Па даных Камісіі СНК СССР па вывучэнні цяжару падатковага абкладання (яе часам называлі “камісіяй Рыкава”), у 1927 годзе сярод сялянскіх гаспадарак [Савецкага Саюза] было 3,9 працэнта кулацкіх, 62,7 працэнта – серадняцкіх, 22,1 працэнта – бядняцкіх і 11,3 працэнта – пралетарскіх” /В.П.Данілаў: “Калектывізацыя: як гэта было”. Газета «Правда», 26 жніўня 1988 г.; Зборнік “Старонкі гісторыі савецкага грамадства: факты, праблемы, людзі”. Мінск: “Народная асвета”, 1990 г., стар. 287/.
Заўважым! Якраз вясковыя пралетарыі, парабкі (рус. – батраки) былі той мясцовай сацыяльнай сілай, як

ПАБУДЗЬ НА ЗЯМЛІ…

9 жніўня гэтага года выпускнікі 1975 года Мікуліцкай сярэдняй школы Брагінскага раёна сабраліся ў горадзе Гомель з нагоды 50-годдзя з дня заканчэння школы. Аляксандр Шкурко падарыў кожнай аднакласніцы чырвоную ружу. Вельмі прыгожы, шляхетны жэст. Дзякуй Аляксандру!
Першая такая сустрэча была ў 1985 годзе ў роднай вёсцы Мікулічы, а наступныя – 2005-ым, 2015-ым і цяперашняя – у Гомелі. На папярэдняй сустрэчы, у 2015 годзе, нас было 21, у тым ліку 18 мікулянаў. Гэтым разам сабраліся 17 аднакласнікаў (з Мікуліч – 12, Пажаркі – 3, Рыжкаў – 1, Пудакоў – 1) і настаўніца Крысенка Ганна Іосіфаўна. Гады ідуць… Усе нашы таты ўжо не жывуць, а ў двух хлопцаў і ў дзвюх дзяўчын жывуць м

АПОШНІ СЕЛЯНІН

/працяг тэмы “Ліквідацыя”/
У 2023 годзе я ўпершыню прачытаў апошні раман Івана Мележа “Завеі. Снежань” з ягонай трылогіі “Палеская хроніка” і… “спатыкнуўся” на дыялогу паміж багатым селянінам беларускай вёскі Курані і сакратаром Юравіцкага раённага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў). Дыялог адбываецца ў снежні 1929 года, падчас першай хвалі раскулачвання і гвалтоўнай калектывізацыі. Кулак Яўхім Глушак, па-вулічнаму – “Корч”, гатовы ўступіць у калгас, а галоўны раённы начальнік Башлыкоў не абрадаваўся гэтаму, не вітаў такое жаданне, а выказаўся супраць:

ЛІКВІДАЦЫЯ

95 гадоў таму гаспадарку селяніна сяла Мікулічы Брагінскага раёна Беларускай ССР Барысава Цімафея Анісімавіча (зямля, пабудовы, худоба, жыўнасць, прылады працы, іншая маёмасць) улады экспрапрыіравалі і аддалі ў толькі што створаны калгас “Чырвоны Кастрычнік”, а саму сям’ю вывезлі за межы Бацькаўшчыны, дзе Цімох і загінуў.
Цяпер мы ведаем, што такая нядоля гэтай і яшчэ тузіна мікуліцкіх сем’яў – не іх віна, не чыясьці памылка, не выпадковы збег акалічнасцяў, а старанна спланавая спецыяльная аперацыя пад назвай “Ликвидация кулачества как класса”, першы этап якой быў праведзены па ўсёй тэрыторыі БССР у канцы 1929 года і ў першыя месяцы 1930 года.
Тады з Беларусі на П