Хуррак отиш: сабаби, оқибати ва давоси

Хуррак отувчи эркакни тушуниш мумкин. Аёли ва фарзандларининг шикоятига кимдир кўникиб хам кетган, кимдир эса бундан қаттиқ сиқилади. Хавотир олманг, бу дунёда сиз ёлғиз эмассиз. Маълумотларга кўра, Ер юзида ҳар бешинчи одам уйқусида хуррак отар экан. Бу қандай юз беради ва уни бартараф этишнинг иложи борми? Қуйида ана шу хусусда сўз юритамиз.
Хурракнинг сабаби
Хуррак ҳавонинг қуруқ нафас йўли орқали бўлиниб-бўлиниб ўтиши вақтида содир бўлади. Бўғизнинг қисмлари бир-бирига тегиши оқибатида ҳаво оқимлари ёрдамида товушлар титрайди ва хуррак пайдо бўлади. Хурракларнинг пайдо бўлишига энг асосий сабаблардан бири, бу – бурун парддеворларининг қийшайиши, бурун шиллиқ пардасида ўсимта ҳосил бўлиши, бодомсимон безнинг катталишиши, ортиқча вазннинг пайдо бўлиши оқибатида юзага келади. Туғма хуррак отишга эса бурун йўлларининг торлиги, тилнинг ҳаддан зиёд узунлиги ва тишларнинг нотўғри ўсиши ҳам сабаб бўлади.
Хуррак отишнинг хавфи
Агар хуррак фақат шамоллаш вақтида, бурундан нафас олиш қийинлашган пайтларда пайдо бўладиган бўлса, бундан хавторланмаса ҳам бўлади. Чунки шамоллаш тузалиши билан хуррак отиш ҳам йўқолади. Хуррак отувчи кишилар кўпинча ўзларини ҳорғин ҳис қиладилар. Чунки инсон қаттиқ хуррак отганида ўзи билмаган ҳолда ўзини уйғотади. Шу сабабли тунда мия етарлича дам ололмайди ва меҳнат қилиш лаёқати жиддий равишда пасаяди. Доимий тарзда хуррак отиш бошқа қатор кўнгилсизликларга ҳам сабаб бўлиши мумкин. Мисол учун, хуррак отадиган киши тунда нафақат ўзига, балки хонадаги бошқа одамларнинг ором олишига ҳам халал бериши аниқ. Бу нарса бора-бора жиддий келишмовчиликкача бориб етиши мумкин. Зеро, оиласи бузилганларнинг маълум бир фоизи ўрганилганда у ёки бу томоннинг тунда қаттиқ хуррак отишидан арз қилгани қайд этилган.
Бундан ташқари, хурракнинг янада хавфли жиҳатларидан бири бу – уйқуда нафаснинг сиқилиб қолишидир (апноэ). Бундай ҳолат тунда бир неча марта такрорланади ва қоннинг кислород билан тўйиниш даражаси пасайиб кетади. Яна шуни ҳам таъкидлаш жоизки, апноэ синдроми бор кишилар кўпинча тунги вақтда инсульт ва инфарктга чалинадилар. Ҳатто уйқуда вафот этиш ҳам мумкин. Шу боис, апноэга чалинганлар шифокор кўригидан ўтишлари талаб этилади.
Хурракка ташхис қўйиш керак
Хурракдан азият чекувчилар, энг аввло, ЛОРга мурожаат қилишлари зарур. Шифокор беморнинг нафас олиш йўллари тузилишини аниқлайди. Агар шу жойда тўғрилашга эҳтиёж мавжуд бўлса, отоларинголог қандай даволаниш лозимлигини айтади. Баъзида терапевт ва эндокринолог кўригидан ўтиш ҳам тавсия қилинади.
Хурракнинг тунги вақтда нафас олишни қийинлаштириб қўйиш даражасига етиб боргани ёки йўқлигини аниқлаш учун полисомнография қилдириш керак бўлади. Бунда терига бир нечта ЭКГ датчиклари ёпиштирилади ва улар нафас ҳаракати, бош мия тўлқинлари ва бошқа параметрларни анализ қилади. Анализ бутун тун давомида олиб борилади ва маълумотлар қайд этилади. Натижага қараб шифокор сизга даволаш турини буюради. Баъзи ҳолларда нафас йўллари жарроҳлик йўли билан ҳам даволаниши мумкин.
Хурракдан қандай қутилиш мумкин?
Касаллик билан курашишни оддий усулдан бошлаган маъқул. Бунинг учун тўғри ухлашга эътибор қаратиш лозим. Мисол учун, хуррак отувчиларга тепага қараб ётиш тавсия этилмайди. Ёнбошлаб ва пастроқ ёстиқда ухлаш мақсадга мувофиқ. Шунингдек, бош ҳам гавда билан параллел равишда бўлиши керак. Токи, умуртқанинг бўйин қисмида эгилиш бўлмасин. Агар бундай усулда ухлаш сизга ноқулай бўлса, у ҳолда ортопедик ёстиқлардан фойдаланишингиз мумкин.
Қолган ҳолатларда хуррак отиш уни келтириб чиқарувчи сабабларни бартараф этиш билан даволанади. Хуррак отувчиларнинг қарийб ярмиси бурундан нафас олишга қийналаётганликларидан шикоят қилишади. Бундай пайтда хуррак отиш нафас олиш йўлларини тиклаш орқали даволанади.
Баъзида яхши ухлаш учун бурун бўшлиғини яхшилаб тозалашнинг ўзи ҳам кифоя қилади (мисол учун, денгиз сувили спрейлар ёрдамида). Лекин ҳар доим ҳам бундай усул ёрдам бермаслиги мумкин. Агар хуррак нафас йўллари фаолиятини издан чиқариш даражасига етиб борган бўлса, буни кичик жарроҳлик йўли билан бартараф этиш мумкин бўлади. Буруннинг қийшайган пардеворларини тўғрилаш, бўшлиқдаги ўсимталарни олиб ташлаш ва ҳк.
Агар хуррак отувчининг нафас йўлларида муаммо бўлмаса, касалликни бошқа йўллар билан даволаш керак бўлади. Бунда кимгадир вазн ташлаш, кимгадир физиотерапия муолажалари ва яна кимгадир дори воситалари ёрдам бериши мумкин.
Шунингдек, оғиз бўшлиғи учун махсус яратилган мосламалар ҳам мавжуд. Унинг ёрдамида пастки жағни қуйироққа суриш орқали бўғиз бўшлиғи кенгайтирилади ва нафас олиш осонлашади. Албатта, бундай мосламаларга кўникиш осон эмас, лекин натижа сезиларли даражада ижобий бўлади.
Ёки яна бир усул – бурун “кенгайтиргич”. Бурун бўшлиғига ўрнатиб қўйиладиган ушбу мослама бурун деворларини кенгайтиради ва нафас олишни 30%га оширади.
Хулоса қилиб айтганда, хурракни бартараф этиш учун бир нечта усуллар мавжуд. Шундай экан, агар сизни ҳам ушбу муаммо қийнаётган бўлса, бугуноқ шифокорга мурожаат қилинг ва ундан бутунлай халос бўлинг.Хуррак отувчи эркакни тушуниш мумкин. Аёли ва фарзандларининг шикоятига кимдир кўникиб хам кетган, кимдир эса бундан қаттиқ сиқилади. Хавотир олманг, бу дунёда сиз ёлғиз эмассиз. Маълумотларга кўра, Ер юзида ҳар бешинчи одам уйқусида хуррак отар экан. Бу қандай юз беради ва уни бартараф этишнинг иложи борми? Қуйида ана шу хусусда сўз юритамиз.
Хурракнинг сабаби
Хуррак ҳавонинг қуруқ нафас йўли орқали бўлиниб-бўлиниб ўтиши вақтида содир бўлади. Бўғизнинг қисмлари бир-бирига тегиши оқибатида ҳаво оқимлари ёрдамида товушлар титрайди ва хуррак пайдо бўлади. Хурракларнинг пайдо бўлишига энг асосий сабаблардан бири, бу – бурун парддеворларининг қийшайиши, бурун шиллиқ пардасида ўсимта ҳосил бўлиши, бодомсимон безнинг катталишиши, ортиқча вазннинг пайдо бўлиши оқибатида юзага келади. Туғма хуррак отишга эса бурун йўлларининг торлиги, тилнинг ҳаддан зиёд узунлиги ва тишларнинг нотўғри ўсиши ҳам сабаб бўлади.
Хуррак отишнинг хавфи
Агар хуррак фақат шамоллаш вақтида, бурундан нафас олиш қийинлашган пайтларда пайдо бўладиган бўлса, бундан хавторланмаса ҳам бўлади. Чунки шамоллаш тузалиши билан хуррак отиш ҳам йўқолади. Хуррак отувчи кишилар кўпинча ўзларини ҳорғин ҳис қиладилар. Чунки инсон қаттиқ хуррак отганида ўзи билмаган ҳолда ўзини уйғотади. Шу сабабли тунда мия етарлича дам ололмайди ва меҳнат қилиш лаёқати жиддий равишда пасаяди. Доимий тарзда хуррак отиш бошқа қатор кўнгилсизликларга ҳам сабаб бўлиши мумкин. Мисол учун, хуррак отадиган киши тунда нафақат ўзига, балки хонадаги бошқа одамларнинг ором олишига ҳам халал бериши аниқ. Бу нарса бора-бора жиддий келишмовчиликкача бориб етиши мумкин. Зеро, оиласи бузилганларнинг маълум бир фоизи ўрганилганда у ёки бу томоннинг тунда қаттиқ хуррак отишидан арз қилгани қайд этилган.
Бундан ташқари, хурракнинг янада хавфли жиҳатларидан бири бу – уйқуда нафаснинг сиқилиб қолишидир (апноэ). Бундай ҳолат тунда бир неча марта такрорланади ва қоннинг кислород билан тўйиниш даражаси пасайиб кетади. Яна шуни ҳам таъкидлаш жоизки, апноэ синдроми бор кишилар кўпинча тунги вақтда инсульт ва инфарктга чалинадилар. Ҳатто уйқуда вафот этиш ҳам мумкин. Шу боис, апноэга чалинганлар шифокор кўригидан ўтишлари талаб этилади.
Хурракка ташхис қўйиш керак
Хурракдан азият чекувчилар, энг аввло, ЛОРга мурожаат қилишлари зарур. Шифокор беморнинг нафас олиш йўллари тузилишини аниқлайди. Агар шу жойда тўғрилашга эҳтиёж мавжуд бўлса, отоларинголог қандай даволаниш лозимлигини айтади. Баъзида терапевт ва эндокринолог кўригидан ўтиш ҳам тавсия қилинади.
Хурракнинг тунги вақтда нафас олишни қийинлаштириб қўйиш даражасига етиб боргани ёки йўқлигини аниқлаш учун полисомнография қилдириш керак бўлади. Бунда терига бир нечта ЭКГ датчиклари ёпиштирилади ва улар нафас ҳаракати, бош мия тўлқинлари ва бошқа параметрларни анализ қилади. Анализ бутун тун давомида олиб борилади ва маълумотлар қайд этилади. Натижага қараб шифокор сизга даволаш турини буюради. Баъзи ҳолларда нафас йўллари жарроҳлик йўли билан ҳам даволаниши мумкин.
Хурракдан қандай қутилиш мумкин?
Касаллик билан курашишни оддий усулдан бошлаган маъқул. Бунинг учун тўғри ухлашга эътибор қаратиш лозим. Мисол учун, хуррак отувчиларга тепага қараб ётиш тавсия этилмайди. Ёнбошлаб ва пастроқ ёстиқда ухлаш мақсадга мувофиқ. Шунингдек, бош ҳам гавда билан параллел равишда бўлиши керак. Токи, умуртқанинг бўйин қисмида эгилиш бўлмасин. Агар бундай усулда ухлаш сизга ноқулай бўлса, у ҳолда ортопедик ёстиқлардан фойдаланишингиз мумкин.
Қолган ҳолатларда хуррак отиш уни келтириб чиқарувчи сабабларни бартараф этиш билан даволанади. Хуррак отувчиларнинг қарийб ярмиси бурундан нафас олишга қийналаётганликларидан шикоят қилишади. Бундай пайтда хуррак отиш нафас олиш йўлларини тиклаш орқали даволанади.
Баъзида яхши ухлаш учун бурун бўшлиғини яхшилаб тозалашнинг ўзи ҳам кифоя қилади (мисол учун, денгиз сувили спрейлар ёрдамида). Лекин ҳар доим ҳам бундай усул ёрдам бермаслиги мумкин. Агар хуррак нафас йўллари фаолиятини издан чиқариш даражасига етиб борган бўлса, буни кичик жарроҳлик йўли билан бартараф этиш мумкин бўлади. Буруннинг қийшайган пардеворларини тўғрилаш, бўшлиқдаги ўсимталарни олиб ташлаш ва ҳк.
Агар хуррак отувчининг нафас йўлларида муаммо бўлмаса, касалликни бошқа йўллар билан даволаш керак бўлади. Бунда кимгадир вазн ташлаш, кимгадир физиотерапия муолажалари ва яна кимгадир дори воситалари ёрдам бериши мумкин.
Шунингдек, оғиз бўшлиғи учун махсус яратилган мосламалар ҳам мавжуд. Унинг ёрдамида пастки жағни қуйироққа суриш орқали бўғиз бўшлиғи кенгайтирилади ва нафас олиш осонлашади. Албатта, бундай мосламаларга кўникиш осон эмас, лекин натижа сезиларли даражада ижобий бўлади.
Ёки яна бир усул – бурун “кенгайтиргич”. Бурун бўшлиғига ўрнатиб қўйиладиган ушбу мослама бурун деворларини кенгайтиради ва нафас олишни 30%га оширади.
Хулоса қилиб айтганда, хурракни бартараф этиш учун бир нечта усуллар мавжуд. Шундай экан, агар сизни ҳам ушбу муаммо қийнаётган бўлса, бугуноқ шифокорга мурожаат қилинг ва ундан бутунлай халос бўлинг.