КУГАРНЯ газет

Илыш дене тӧр каяш полша Ял шотан илем администрацийыште тӱҥ специалистлан Надежда Владимировна Антипина пашам ышта. Самырык еҥ тӱҥалтыште воинский учёт шотышто инспекторлан, вара вӱдышӧ специалистлан тыршен. Морко район Эҥерсола ялын ӱдыржӧ 11 ий ончыч Ӱштымбаке марлан толын. Кызыт кум шочшан ава. Эн изиракше дене декретыште шинча, туге гынат пел ставкылан шке сомылжым шукташ лектын. Кодшо ийын «Кугыжаныш муниципальный управлений» специальность дене дипломым налын. Йошкар-Оласе строительный техникумышто бухгалтер-экономистлан тунем лекмеке, Моркышто кум ий наре пашам ыштен. Кондитер кокаже дене илымыжлан кӧра Надежда когыльым кӱэшташ, кияр-помидорым шинчалташ да моло сомылланат тунемын. Игорь пелашыже «Акашево» чыве фабрикыште кладовщиклан смене дене тырша. Надежда Владимировна деке еҥ-влак тӱрлӧ йодыш дене толыт. Тудо нуным Госуслуго портал да моло интернет-ресурс дене пайдаланаш туныкта. Эльвира Терентьева.

🌟 «Мыйын тукымыштем – Талешке» КОНКУРС ✉ Кужэҥер округ Шорсола ял гыч Ольга Иванова воза: – Мемнан тукымышто Талешке-влак радамыш ятыр еҥым пурташ лиеш. Икымшыже мыйын кугезе кочам - Егор Кондратьевич Кондратьев (1889-1946). Тудо Кужэҥер район Рушплак ялыште илен. Икымше тӱнямбал да Граждан сарлаште лийын. Георгиевский кум ырес (II, III, IV степень-влак), Йошкар Шӱдыр орден, «За храбрость», А.Ф.Керенский лӱмеш, «Участнику Крымской войны» медальла дене палемдалтын. Вес кугезе кочам Николай Иванович Иванов (1891-1972) кум сарыште лийын: Икымше тӱнямбал, Граждан да Кугу Отечественный сарлаште. Тудо Кужэҥер район Коклаялыште илен. Но наградыже-влакым огына пале. Эше ик кугезе кочам Николай Константинович Смирнов (1904-1978) костыль дене Кугу Отечественный сар гыч пӧртылын. Тудым «За отвагу» да «За Победу над Германией в ВОВ 1941-1945 годов» медаль-влак дене суапландареныт. Тыныс жапысе Талешке, ялозанлыкыште шуко ий пашам ыштыше Георгий Платонович Иванов (23.08.1954) – мыйын ачам. Тудо Кужэҥер районысо «Маяк» совхозышто механизаторлан тыршен. Сайын пашам ыштымыжлан ончыл механизатор шке жапыштыже ВЛКСМ ЦК-н «Молодой гвардеец пятилетки», вич гана тӱрлӧ пятилеткысе «Победитель социалистического соревнования», «Ударник коммунистического труда», «Мастер-умелец» почётан знак-влак дене палемдалтын. Эше шым гана моло тӱрлӧ награде дене суапландаралтын. Кызыт тудо Россий Федерацийын паша ветеранже. Мыйын изам Николай Георгиевич Иванов (21.04.1980) 108-ше гвардейский десантно-штурмовой полкын 7-ше гвардейский десантно-штурмовой дивизийын (горный) самоходно-артиллерийский батарейын старший техникше, гвардий старший прапорщик. Тудо кызыт специальный военный операцийыште сеҥымаш кечым лишемдаш полша. Кокымше чеченский сарыште лийын. Жуковын медальже, «За ратную доблесть», II да III степенян «За воинскую доблесть», I степенян «За отличие в военной службе», «За боевые отличия», медаль Жукова, «За участие в военном параде в день Победы», «Участник специальной военной операции» медаль-влак дене палемдалтын. Тыгак уло мемнан Россий Герой лӱман шольына – «Шӧртньӧ Шӱдыр» медалян гвардий лейтенант Анатолий Георгиевич Иванов (01.04.1983). Тудын кызыт 108-ше десантно-штурмовой полкын батальон командирын военно-политический паша шотышто алмаштышыже. Тыгак Патырлык орден, «За отвагу», «За боевые отличия», II степенян «За воинскую доблесть», I, II да III степенян «За отличие в боевой службе», «Участнику военной операции в Сирии», «За участие в параде Победы» медаль-влак, эсогыл наградной оружий (пистолет) дене палемдалтын. Ме чылан нунын дене кугешнена.

✅ Тӱзатыме объект-влак верч Россий кӱкшытан йӱклымаш тӱҥалын. 21 апрель гыч 12 июнь марте «Инфраструктура для жизни» нацпроектын «ФКГС» федерал программыж почеш 14 ияш деч кугурак ийготан кажне еҥ тӱзатышаш объект-влак верч шке йӱкшым пуэн кертеш. 📲 Йӱклымаш Госуслуги порталыште ссылке почеш zagorodsreda.gosuslugi.ru эрта. Йӱклымашке чылаже 90 кундем ушнен, нуно 2027 ийыштак мемнан йӱкнан полшымыж дене вашталтын кертыт. 2021-2025 ийлаште Марий Элыште 384 объектым тӱзатеныт: 140 кудывечым да 244 мер кумдыкым.

✨ Удмуртийысе Карагӧл районышто «Готовим ВМЕСТЕ» кугу паша илышыш шыҥдаралтеш. Икымше тыгай сомыл Ныргында ял гыч Владимир ден Надежда Токмурзинмытын суртыштышт эртен. Оза-влак марий мелнам ышташ туныктеныт. Тиде чылажат «Кулинарное единство, традиции и рецепты Каракулинского района» проект кышкарыште эрта. Ончылно - у вашлиймаш, у рецепт-влак вучат. Карагӧл районысо марий-влакын автономийышт.

🌟 «Мыйын тукымыштем – Талешке» КОНКУРС ✉ Морко район Унчо села гыч Алина Евсюткина шке талешке кочаже нерген воза: – Мыйын кочам, Аймет Арсланович Евсюткин, 1927 ий 18 январьыште Морко районысо Шлань ялеш шочын. Тудо Кугу Ачамланде сарын участникше. Сар тÿҥалмек, 7-ше классым тунем пытарыше йоча колхоз пашаш ушнен. Колхозын шке апшаткудыжо лийын. Кочам тушто апшатлан пашам ыштен. Совет Армийыш каяш повесткым 1944 ий октябрьыште кучыктеныт. Тушто танковый полкышто служитлен. Самырык эргылан ончыч йöсö лийын, резерв полкышто шогымышт годым лÿйкалаш тунемыныт, элым аралаш ямдылалтыныт. Сеҥымаш кечым Белорус мландыште вашлийын. Моткоч кугу куанымаш лийын, но мöҥгö колтен огытыл. Младший командный состав шагал лиймылан кöра тудым Саратовысо военно-пехотный училищыш тунемаш колтеныт. Тушто тунемше вальсым куштен моштышаш улмаш. Кочам изиш вожылшырак лийын, сандене кушташ аптыранен да, тунеммым коден, угыч шке частьышкыже пöртылын. Кочамын почеркше пеш мотор, шкежат шуко палыше, ушан лийын, сандене тудым штаб пелен писарьлан шогалтеныт. Шочмо кундемышкыже 1951 ий апрельыште веле пöртылын. Ондак Татарстан кундемын Арскысе военлесучасткыште корным чоҥымо мастерлан, варажым Унчо ялсовет секретарьлан пашам ыштен. Комсомол путёвко дене сöреман мландым нöлтымаште Оренбург областьысе Домбаровский районын Акжарский каракулевый совхозышто прицепщиклан коштын.Тушто тыршен пашам ыштымыжым правительствын «За освоение целинных земель» медальже шарныкта. Варажым «Передовик» колхозын кокымшо бригадыжым вуйлатен. Эрден эр кынелын да ял калыклан пашам шеледен. Эр шошым озымыш подкормкым шавеныт, мланде почылтмек, куралыныт, вара ÿденыт. Кеҥежым шудым соленыт, удыреныт, каваныш оптеныт. Уло калык дене шудым ыштеныт. Кеҥеж мучаште шурным тÿредаш лектыныт. Шыжым пасушто кольмо дене пареҥгым луктыныт. Бригадир кажне ешлан пареҥге аҥам шеледен. Кочам пеш пашаче да кумылзак кугыза лийын. Тудлан шуко тÿрлö пашам ÿшанен пуэныт, склад вуйлатышылан, ферме вуйлатышылан ыштен, плотник да мланде пашамат йöратен. Сулен налме канышыш лекмекыжат, яра шинчен огыл. Шуко мÿкшым ончен, «Человек и закон», «Пчеловодство», «Сельская жизнь», «Правда», «Аргументы и факты», «Приусадебное хозяйство», «Марий коммуна» газет ден журнал-влакым лудаш йöратен, ушкалым, презым ончен, пакчакöргым шынден, пошкудо-влакше дене келшен илен. Чаманен каласем, мый тудым илышым ужын омыл, но мый лÿддымылыкшö да патырлыкше дене кугешнем! Тудо – мемнан тукымысо марий Талешкына!

⚡Йошкар-Оласе коммунальный службо-влак тале лумлан кӧра лекше экшыкым кораҥдат. Ночко лумлан кӧра шуко районлаште пушеҥге-шамыч йӧрлыныт да укш-влак тодылалтыныт. Кызыт коммунальный службо-шамыч нуным кораҥдаш тыршат. Лумын да иян йӱрын кышажым кораҥдаш ола уремыш 44 единице коммунальный техникым мобилизоватлыме. Щёткан трактор, погрузчик да грейдер корным да квартал-влак коклам эрыктат, увертарат мэрийыште. ☎Йӧралтше пушеҥге-влак нерген ЕДДС-ыш 112 але 64-16-63 телефон дене увертараш лиеш. 📸 Администрация Йошкар-Олы.

Эн кугу пайда – черлыеҥлан, нимогай эҥгек – донорлан Кажне ийын 20 апрельыште Российыште Вӱр донорын национальный кечыжым палемдат. 194 ий ончыч ты кечын Санкт-Петербургысо акушер Андрей Мартынович Вольф азам ыштыме годым вӱрым шуко йомдарыше ӱдырамашын илышыжым утарен коден – пелашыжын вӱржым колтен. А кызыт донор-влакын вӱрышт миллион дене черлыеҥын илышыжым арален кодаш полша. Тидын нерген Марий Эл Республикысе Тазалык аралтыш министерствын тӱҥ внештатный специалист-трансфузиологшо Наталья Лопатина кумданрак палдара. Черым эмлымаште, эмым ыштымаште… Донор лийме – тиде весылан полшымо пример, посна философий. Донор черлыеҥлан шукыж годым кокымшо шочмо кечым пӧлекла. Шуко черым эмлыме годым донор вӱрын компонентше-влакым (эритроцитым, плазмым, тромбоцитым, криопреципитатым) колтымо деч посна ок лий. Донор вӱр гыч эм препарат-влакым ыштат: альбуминым, вӱрым малтыше фактор-влакым, иммуноглобулиным. Эм препарат-влакым ямдылаш вӱр плазме заготовкым шукемдыме шотышто концепцийым РФ Правительствыште пеҥгыдемдыме, тыге Российысе тазалык аралтыш аланыште импортный эм препарат деч зависитлымым чарнат, национальный лӱдыкшыдымылык пеҥгыдемеш. Весылан полшен, пайдам налыт Эшежым донор лийме таза илыш-йӱлам кучымо дене чак кылдалтын. Вет шке тазалыкшым шотышто кучышо еҥ веле донор лийын кертеш. Донор-влак медтергымашым эре эртат. Кажне донаций деч ончыч врач-трансфузиолог-влак нунын перефирический вӱрыштын тӱҥ показательжым ончат. Донор-влакын вӱр образецыштым кажне гана вӱрым пуымо годым инфекций-влак: ВИЧ, В да С вирусан гепатит, сифилис – маркерлан шымлат. Южо донаций годым биохимический, иммуногематологический, серологический шымлымашым эртарат. Научный шымлымаш да практике гоч пеҥгыдемдыме: вӱрым да тудын компонентшым пуымо стандартный кугыт айдемылан тазалыкшылан эҥгекым ок ыште. Адакшым жапын-жапын вӱрым пуымо донорын организмжылан пайдале гына. Аварий, сусыргымо, неле операций годым шуко вӱрым йомдарымым донор-влак сайынрак чытат. Нунын вӱр ышталтме системе сайынрак пашам ышта, тыгак тромб лийме, атеросклероз лийын кертме лӱдыкшӧ иземеш. «Эн кугу пайда – черлыеҥлан, нимогай эҥгек – донорлан!» тыгай принцип дене Вӱр службо пашам ышта. Вӱрым пуаш кумылан-влакым кажне паша кечын 8 гыч 11 шагатат 30 минут марте тыгай адрес дене вучат: Йошкар-Ола, Пролетарский урем, 66-шо №-ан пӧрт. Телефон: 8(8362) 45-43-81. Кӧ донор лийын кертеш? 18 ийым эртыше, 50 кг деч кугурак нелытан кажне таза еҥ, тидын шотышто нимогай чарак уке гын, вӱрым пуэн кертеш. Пӧръеҥ-шамычлан идалыклан 5 гана деч шуко огыл, ӱдырамаш-влаклан 4 гана деч шуко огыл вӱрым пуаш лиеш. Донаций-влак коклаште 60 кече деч шагал огыл жап эртышаш. Донор семын пуымо вӱрын стандартный кугытшо – 450 мл. Тидыже кугыеҥын организмысе вӱрын 7% лиеш. Донор лийме таза еҥын организмжылан лӱдыкшым ок ыште. Вӱр службо учреждений пашаеҥ-влак стерильный да ик гана кучылтмо инструмент да расходный материал дене пайдаланат – инфекций логалме нимогай лӱдыкшӧ уке. Кӧлан вӱрым сдатлаш ок лий? Тидым ышташ чарак кок тӱшкалан шелалтеш: эре лийше (постоянный) – черланыме да эмлалтме деч ок шого, тыгак икмыняр жаплан лекше. Икымше тӱшкаш теве мом пуртат: - пижедылше да паразитарный чер-влак, - онкологий чер-влак, - вӱр чер-влак, Жаплан лекше чарак-влак тыгай улыт: - вӱр да тудын компонентшым сдатлымеке, 60 кече эртышаш, - ОРВИ, ангине, грипп деч тӧрланымеке, 30 кече вучыман, - мӱшкыран улмо да азам пукшымо: азам ыштымеке, 1 ий да чызым пукшен чарнымеке, 90 кече эртышаш, - тату але пирсинг: ыштымеке, 120 кече гыч, - име дене эмлалтме (иглоукалывание) деч вара 120 кече гыч, - прививкым ыштыктымеке: вакциным шотыш налын, 10 кече гыч 1 ий марте. freepik сайт гыч налме фото.

Почто – яллан кӱлешан вер Кужэҥер район Ӱштымбалне школ, ял администраций да почто йыгыреак верланеныт. Сандене почто паша дене палыме лийде ышна кай. «Кугарня» газетнам Ӱштымбал кундемыште кузерак лудмыштым пален нална. Подписчик ден оксала налын лудшо-шамычлан 20 газет толеш. Цифр кугу огыл, а ешыште кок-кум еҥ лудеш гын, витлышкыже погына. Йолынат, машина денат… Газет-журналым, квитанцийым калык деке кок почтальон коштыкта. Теве Ӱштымбалне илыше Любовь Ильина Кужэҥерысе тӱрлӧ предприятийыште бухгалтерлан ятыр ий пашам ыштен. Сулен налме канышыш икмыняр ий ончычак лектын. Шукерте огыл ешыште машина улмылан кӧра Любовь Игнатьевна почто пашалан келшен. Тудо арнялан кум гана Ӱштымбалын пел ужашыштыже, Нурсолаште да Чодыраялыште корреспонденцийым пуэда. Вич шочшан ава Роза Иванова презе вӱташте тыршыме кокла гыч почтальонкылан тырша. Ты пашаште тудо 2021 ий годсек. Декрет отпускыштат лийын шуктен. Кызыт эн изи шочшыжо йочасадыш коштеш, изиш кугуракше – школыш. А молышт пашам ышташ шуыныт. Роза Валерьевна Ӱштымбал ялын икмыняр уремышкыже, Пукшалмучаш да Кугу Чаранур яллашке йолынак коштеш. Ик могырыш 13 меҥгым кая, мӧҥгешла тынарымак ошкыл толеш. Манаш веле, кужу корно жапым шуко налеш. Йӧра эше южгунам корреспонденций укеат, ок кай. А тылеч ондак «Акашево» чыве фабрикыште ик ий наре пашам ыштен. Роза Валерьевна Москосо стройкышко вич ий коштын. Кызыт пелашыже дене пырля Ӱштымбал комплексыште тыршат. Почтыш калык коштеш Почтышто тыршыше-влак дене ялысе вершӧрлаште почтын кӱлешлыкше нерген мутланышна. Южо шоҥгыеҥ пенсий оксажым кидышкыже налын тунемын. Тысе почтальон-влак нунылан шкеак намиен пуат. Тӱрлӧ квитанций почеш тӱлашат еҥ-шамыч почто пашаеҥ-влак дечак полышым йодыт. Кодшо ийын июньышто почто вуйлатышылан самырык еҥ, Лидия Тоймакова, пашам ышташ тӱҥалын. Тудо ешыж дене Кужэҥер посёлкышто ила. Ӱштымбаке «Акашево» чыве фабрикыште слесарь-ремонтниклан пашам ыштыше пелашыже конден кода. Мӧҥгыжӧ почто машина дене кудалеш. – Почтыштына тӱрлӧ услуго уло. Тӱрлӧ сатум ужалена, сандене еҥ-влак толын коштыт. Банк картышкышт оксам пышташ да тушеч налаш полшена, – мане Л.Тоймакова. Самырык да кум шочшан Лач почтышто гына пашам ыштен серлагаш ок лий, вет тыште кумыньыштланат (вуйлатыше дене пырля) 0,7 ставке дене веле тӱлат (икмыняр ий ончыч 0,5 ыле). Лидия продавецлан тунем лектын, но профессийже дене пашам шагал ыштен. Пелашыж дене кум эргым ончен куштат. Пытартыш декрет деч ончыч счётчик-влакым тергыше контролёрлан тыршен. Кугурак шочшышт школыш, 5-ше да 4-ше класслашке, коштыт, кум ияшыже – йочасадыш. – Такшым ковамат почтальонкылан пашам ыштен. Тудо шочынжо Кужэҥер район Визым ял гыч. Самырыкше годым Казахстанышке тунемаш каен. Мыят туштак шочынам. 2000 ийыште ме ешна дене тушеч пӧртылынна. Салтакъял, Йӱледӱр школлаште тунемынам. Салтакъял рвезылан марлан лектынам, – манеш кум шочшан самырык ава. Ӱштымбал почтышто икте-весе дене каҥашен да вашла полшен ышташ тыршат. Вет пырля гына сай лектышыш шуаш лиймым сайынак палат. Эльвира Терентьева. Авторын фотожо-влак.

2 апрельыште Марий Турек районысо Шора ялыште илыше да ӱмыржӧ мучко туныктышылан тыршыше О.И.Антоновалан 101 ий темын манын возенна ыле. Чаманен каласыман, теҥгече, 19 апрельыште, тудо илыш дене чеверласен. Тидын нерген Йошкар-Ола гыч Галина Будённая возен колтен да ешарен: – Кугу ийготан, Карлыган школышто шуко ий биологийым туныктышо, Пашан ветеранже Ольга Ивановна Антонова илыш дене чеверласен. Чаманымаш мутым каласыме шуэш уло родо-тукымжылан, Ольга Ивановнан уныкаже, мыйын тунемшем-влак Ирина Борисовна ден Виктор Борисович Антоновмытлан, Сергеев Иванлан.

🚘⛔ Водитель-влаклан увер Йошкар-Олаште Кугу Сеҥымашлан 81 ий темме лӱмеш торжественный шествийын репетицийжым эртарыме жаплан транспорт дене кудалаш чаралтеш: 🔹20, 22, 24, 27, 29 апрельыште 14:00 гыч 18:00 марте Ленин проспект дене (Первомайский ден Советский урем-шамыч кокласе ужашыште); 🔹20, 22, 24, 27, 29 апрельыште 14:00 гыч 18:00 марте Комсомольский урем дене (Ленин проспект гыч Комсомольский уремысе 134-ше №-ан пӧрт марте ужашыште); 🔹20, 22, 24, 27, 29 апрельыште 06:00 гыч 18:00 марте Волков уремыште (Гоголь урем гыч Ленин проспект марте ужашыште) да В.И.Ленин лӱмеш площадьыште транспортым шогалташ чаралтеш. ☝Маршрутым ойырымо годым тиде информацийым шотыш налза.