КУГАРНЯ газет

🎉🎉🎉 14 февральыште ме, «Кугарня» газет редакций, 35 ияш лӱмгечыланна пӧлеклалтше ❤ «ЙӦРАТЫМАШЫН УЛО ЮЗО ВИЙ» ❤ концертнам эртарена. ☺ Мероприятий М.Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драмтеатрыште лиеш. Чыландам пагален вучаш тӱҥалына. БИЛЕТ театрын кассыштыже ужалалтеш.

✨❄МЫЛАННА ВОЗАТ Шорыкйол мӧчӧр-влакым Кораксола ял калык шокшын вашлийын ❄Морко район Кораксола тӱвыра пӧрт пеленысе «Муро кумыл» фольклор ансамбль Шорыкйол пайрем кечын верысе ял калык деке «Шорыкйол мӧчӧр-влак» программе дене лектын. Шинчымаш касышкына 10 мӧчӧр ушнен, Кораксоласе кок уремым тӱрыс авалтен. Мӧчӧр-влакын тошто илыш-йӱлам шуктен колтымышт, кажне суртышко пурымо годым озаватын кӱштымыж почеш сӧралын тошто семын тавалтен-тавалтен сугыньым пуымышт, шке тӱжвал сынышт дене чумыр ешым куандарен моштымышт чылалан пеш келшен. Южо суртшо уло кумылын Васли кува-кугызам вученак шога: капкажат комдык почмо, пайрем чесыжат ӱстел тич, озавате пӱкшымат шке кидше дене ыштен ямдыла, мӧчӧрлан кум тӱрлӧ чесым пӧлек шотеш кучыкта. Елена Григорьева, Кораксола ялысе тӱвыра пӧрт вуйлатыше. Снимкылаште: Шорыкйол мӧчӧр-влак Кораксола ял калык дене уна лийыныт, сай сугыньым пуэныт.

Сценылан шӱман ончыкылык полиций пашаеҥ Ӱмаште октябрь мучаште Йошкар-Олаште «Ӱдырсий» конкурс луымшо гана эртаралте. Тушто кундемнан вич районжо гыч ӱдыр-шамыч шке вершӧрысӧ йӱлашт, ыштыш-кучемышт, тӱвырашт дене палдареныт. Кокымшо верым Параньга кундем гыч Яна Глушкова налын. Тудо тыгак «Ушанче» номинацийыште ойыртемалтын. Мечым чумаш мастар Ӱдыр Параньга район Штрамарий ялыште шочын-кушкын. Индешымше класс марте Руш Лажмарий школышто шинчымашым поген. Тӱҥалтыш классла гычак школын илышыштыже чолгалыкым ончыктен. Туныктышыжо ӱдырым тӱрлӧ конкурслан, олимпиадылан ямдылен. Лудмаш конкурсышто Яна чӱчкыдын сеҥыше-влак радамыште лийын. – Школыштына мини-футбол дене секций талын пашам ыштен. Тушко икымше классыште тунеммем годымак ушненам. Ӱдыр-шамычын «Ляжмаринка» футбол командын ик спортсменкыже лийынам. Футбол дене модаш моткоч йӧратенам. Садлан, урок пытымеке, тренировкыш кажне кечын кумылын коштынам. Команде дене пошкудо регионысо тӱрлӧ турнирыш ушненна. Шукыж годым сеҥыше-влак радамыште лийынна, – каласкала Я.Глушкова. Изинек – сценыште Ӱдыр тӱвыралан шӱман, уста шӱлышан ешыште кушкын. Аваже Руш Лажмарий тӱвыра пӧртым вуйлата, ачажат ончыч тӱвыра аланыште тыршен, кызыт Йошкар-Олашке пашаш кудалыштеш. Садлан Яна изинек – сценыште. – Мураш, кушташ моткоч йӧратем. Шочмо кундемыш толмеке, верысе тӱвыра пӧртын сценыштыже эреак выступатлем. Тӱрлӧ номер дене калык ончыко лектам, тыгак мероприятий-влакым вӱдем. Мый ялысе тӱвыра пӧрт пеленысе ансамбльын ик участницыже улам, – палдара ӱдыр. Идалык ончыч Глушкова Параньга районысо «А ну-ка, ӱдыр-влак!» конкурсышто участвоватлен. Тушто Руш Лажмарий тӱвыра пӧртын чапшым арален. Яна «Элегантность» номинацийыште ойыртемалтын. Ойлымыж почеш, тыгай кӱкшытан конкурсышто икымше гана участвоватлен, чот тургыжланен. – «Ӱдырсий» конкурсышто Параньга районын чапшым араленам. Мыланем Параньга районысо тӱвыра аланыште тыршыше пашаеҥ-влак полшеныт. Ме «Ӱдыр пурам йӱктымаш» йӱлам ончыктенна. Тудым ожнысо муро, куштымаш-влак дене сӧрастаренна. Конкурслан авам вургемым да моло тӱрлӧ арверым ямдылен. Ты конкурсышто ойыртемалтмаш – кугу коллективын пашаже, садлан нунылан кугу таум каласем, – палемда Глушкова. Кызыт Яна Йошкар-Оласе Столичный базовый колледжыште нылымше курсышто тунемеш. Правам аралыме дене кылдалтше профессийым налеш – ончыкылык полиций пашаеҥ. Тудын ешыштыжат ты аланыште тыршыше-шамыч улат. Садлан, очыни, ты корным ойыренам, манеш. Яна Глушкова колледжынат илышыштыже чолгалыкым ончыкта. Тӱрлӧ мероприятийышке кумылын ушна. Тыгаяк лийшаш тачысе самырык еҥ: чолга, чулым, шонымашке шуаш тыршыше. Елена Годунова. Яна Глушкован альбомжо гыч налме фото.

Морко поселко.

🌳11 январь - Заповедник ден национальный парк-влакын кечышт. 📚Ты кечылан теле каникул жапыште Советский районысо Михайловка книгагудын пашаеҥже Светлана Вячеславовна Моторова экологий шагатым эртарен. 👫 Йоча-влак пайремын историйже дене палыме лийыныт. Российысе икымше Баргузинский заповедник, тыгак заповедник ден заказник-влакын шуэн вашлиялтше янлык ден кушкыл-влакым аралымаште кӱлешлыкышт нерген пален налыныт.☘️🌿🌼🪺🦬🦌🦉🦋 Ӱдыр-рвезе-шамыч "Кугу Какшан" заповедник, "Марий чодра" национальный парк, заказникын национальный парк, заповедник деч ойыртемже нерген уло кумылын колыштыныт. Изи эколог-влак пӱртӱсыштӧ шкем кузе чын кучаш кӱлмӧ нерген шарналтеныт, янлык-влакым сӱретленыт. 📸Михайловка книгагудын

🖌️ТУКЫМ КЫЛ – МАРИЙ ФАМИЛИЙ Орслан– Арслан – Актуган Марий-влак ожнак, шке тукымыштым шарнен кодаш манын, ача лӱмым фамилийыш савыреныт. Тыге тошто марий лӱм-шамыч кызыт южо еҥ-влакын фамилийыштышт йоҥгалтыт. У идалыкыште марий фамилий-шамыч нерген палдараш тӱҥалына. АКТУГАНОВМЫТ еш Морко район Усурт Вараҥыж ялыште ила. Ял старосто Станислав Орсланович шке тукым фамилийже нерген тыге каласкала: – Мыйын ачам – Орслан, кочам – Арслан, а кугезе кочамын лӱмжӧ – Актуган. Тудын лӱмжым арален кодаш Актуганов фамилийым пуэныт. Тылеч ончыч Актуганже Чепаков фамилий дене коштын, а тудын ачаже – Чопак – Озыки тукым гыч лектын. Тыге шкенан куд тукымнам палена. Ожнырак тынеш пурышо-шамычын тукымыштым черке книгаш возен коденыт, а мемнан, чимарий-шамычын, тыгай возышо лийын огыл, сандене ондакысыжым паленат огына керт. Фамилий йылме гыч йылмышке гына куснен. Шке фамилий нерген утларак пален налаш шонышо, тукымым кычалше-влаклан тиде пеш сай рубрике, шонем.

Аваж дене – рушла, ачаж дене – марла Татарстан Республикысе Набережный Челна олан ӱдыржӧ Надежда Чермакова «Эрвий» йоча марий клубын да калык лӱмым нумалше «Марий сем» ансамбльын участницыже. Надя – чолга ӱдыр. Тудо марла мураш, кушташ йӧрата, марий сӧрастарышым шке ышта. – Мый 9-ше классыште шинчымашым погем. Тунеммаш деч посна тӱрлӧ мероприятийыш ушнем. Регионыштына тӱвыра рӱдер, коллектив-влак марий культурым аралымаште чот тыршат... Кажне изарнян «Родник» калык-влак кокласе келшымаш пӧртыштӧ школышто тунемше да йочасадыш коштшо йоча-влаклан «Келшымаш урок» эртаралтеш. Тыгай вашлиймаште тӱрлӧ калыкын представительже йоча-влакым шке тӱвыраже, йылмыже, йӱлаже, национальный вургемже дене палдара, мастер-классым эртара, концертым ончыкта. Мыят тыгай программыш чӱчкыдын ушнем. Тылеч посна марий сӧрастарышым шке ыштем, национальный костюмымат шке тӱр дене келыштарем. Ачам – Одо кундем Грах районысо Кугу Йырсе ялысе марий, а авам – чуваш. Ешыштына утларакшым рушла мутланена. Но ачам дене, ачамын могырым родо-влак дене марла кутырем. Ачамын шочмо ялышкыже унала мияш чӱчкыдын тыршем. Мылам чонемлан тиде лишыл вер. Лач тушто марий калыкемын культур ден йӱлажым чотрак шижам. Ялыште лийме годым «Йырсе памаш» фольклор коллективын репетицийышкыже коштам, нунын дене пырля выступатлем – ойла Н.Чермакова. «Эрвий» ден «Марий сем» Надя марий улмыж дене кугешна. Калыкнан шкешотан улмыжым ончыкташ тӱрлӧ семын тырша. – Марий-влакын Набережный Челна оласе национально-культурный автономийжын председательже, «Эрвий» клубым да «Марий сем» ансамбльым вуйлатыше Евгения Анатольевна Селезнёва олаштына марий тӱвыранам аралымашке шуко надырым пышта, мыйым да моло ӱдыр-рвезе-влакым усталыклан кумылаҥда. Ме Йошкар-Олаште Пеледыш пайремыште ятыр гана уна лийынна, Республикыштына эртаралтше «Мы – ветви древа одного» финн-угор калык-влакын усталык фестивальышкыже эреак ушнена. Тений «Марий сем» ансамбльна Пошкырт кундем Калтаса селаште «Ший кандыра» фестиваль-конкурсышто мастарлыкнам ончыктенна да икымше степенян лауреат лӱм дене пӧртылынна. Концерт дене тӱрлӧ ялыш коштына. «Эрвий» клуб дене «Марийская радуга» этнокультурный фестивальыште участвоватленам. Тушто мый шкемын сольный номерем ончыктенам, – манеш творчествылан шӱман ӱдыр. Н.Чермакова марий калык ынже йом, тудын йылмыже мотор, келге шонымашан йӱлаже, тӱвыраже илыже манын шона да тидлан чот тырша. Вет калыкын ончыкылыкшо – самырык еҥын кидыштыже. Анастасия Михайлова. Н.Чермакован альбомжо гыч налме фото-влак.

А эртыше ныжылге жапым ончал савырналме шуэш💫 2025 ий дене чеверласен, 2026 ийышкат тошкална. Адакат ик ийлан кугурак, ушанрак лийна. Шеҥгек ончалде, шке эртыме корным иктешлыде, ончыко кугу ошкылым ышташ ок лий. Теве меат, «Кугарня» газетын тачысе пашаеҥже-влак, изишак ностальгий манмышке пурен кайышна. 💬 Иван РЕЧКИН, фотокорреспондент: – Эртыше пагытемым мый ныл ияш улмем гыч шарнем. Мемнан коло суртан, кок уреман, корембалан, кок памашан да умбачын турня гай койшо таван изирак Шавыксола ялна (У Торъял район) ӱмырешлан ушыштем сӱретлалтын. Куэран, ломберан да нӧлперан ялна воктенак йӧратыме кӱсотына, ушкал ферме, колхозын шорык да имне вӱтаже-влак, йӱд оролын да тышакын имне орвашке йӧнештарен шындыме пожарный машина левашыже, тул дене кучедалаш лӱмын ыштыме пӱя илышын пытартыш кечыж марте огыт мондалт. Теве кеҥеж кечын коваем дене, кидым кучен, кокана деке пошкудо Йошкарпамаш ялышке каена. Шымакшан ковам, вургыштырым пидын, йыдалым чиен. Мыйже – чарайолын, чиялтыме канде вынер йолашым чиенам. Унала наҥгайымыжлан пеш куаненам, ошкылмо кокла гычак каза пача гай тӧршталтен-тӧршталтен колтем. А теве шошо май тылзыште уло ял калык мемнан пӧрт ончылан фотографироватлалташ чумырген. Еҥ-влак пайрем вургемым чиеныт. Юмылан тау, тиде фото 65 ий эртымекат аралалтын. Эше пеш шуко тыгай шарнымаш вуйышто пӧрдеш. Нуно илаш вийым ешарат. Тукымналанат уш-акылым пуат. Кызыт шочмо ялыштем кок суртышто гына илат.

А эртыше ныжылге жапым ончал савырналме шуэш 💫 2025 ий дене чеверласен, 2026 ийышкат тошкална. Адакат ик ийлан кугурак, ушанрак лийна. Шеҥгек ончалде, шке эртыме корным иктешлыде, ончыко кугу ошкылым ышташ ок лий. Теве меат, «Кугарня» газетын тачысе пашаеҥже-влак, изишак ностальгий манмышке пурен кайышна. 💬Наталья ТОКТАРОВА, дизайнер: – Мый Йошкар-Олаште шочын-кушкынам. Ача-авам марий улыт, нуно мый да изам дене эре марла мутланеныт. Изам ятыр ий вес калык-влакын эргышт коклаште коштын гынат, марла сайын кутыра. Изиэм годым ача-аван шочмо кундемышкышт, Морко район Шеҥше селашке, каникул жаплан чӱчкыдын коштынам. Кеҥежым кум тылзыланак илаш кодам ыле. Шеҥше ял Ӱлыл да Кӱшыл ужашлан пайлалтеш. Телым коваем кевытыш уныка-шамычым эре колтеден. А ме тудын латиктын улына, чылан погынена гын, уло пӧртым темена ыле. Кевыт кӱшыл ужашыште верланен. Вовойын суртшо села покшелнырак шинча, уремже кужу, сандене имне дене кудалыштше-влак мемнам шынден волтат ыле: телымат, кеҥежымат такси гай, мыланна пеш оҥайын чучын. Имньым ужде кушкын омыл, манаш лиеш. Озажын лӱмжым йодашат ала вожылынна, ала изирак лийынна. Олаште илем гынат, ешыштат марла кутыренна. Шарнем, школышто Калык-влакын икоян улмо кечылан Лидия Иксанован «Марий Элем» почеламутшым тунемынам, авам шиялтыш дене семым лукташ туныктен. Марий тувырым чиялын, сценыш лекмем годым вожылынам, пырля тунемше-влак мыйым воштылыт ыле, а мый йӱкемым чотрак кугемденам да почеламутым раш каласкаленам. Мый тунам икымше вер дене палемдалтынам. Кызыт шке ешыштем ӱдырем дене марла кутырена. Марий газет редакцийыште куанен пашам ыштем.

Йӱдвелне, мотор кундемыште ❄ Россий мучко шагал огыл марий-влак илат. Пытартыш перепись почеш, ме 400 тӱжем утла еҥ улына. Иктышт марла мутланен огыт мошто, но марий тӱвырам, йӱлам жаплат, весышт вес национальностян еҥ-влак коклаште илат гынат, шочмо йылмышт дене моторын да чаткан кутырат, кугезе коча-коваштын сугыньыштым шуктат. Сургутышто марий ешыште шочын-кушшо, кызыт Уфа оласе Архитектур да чоҥымо институтышто 5-ше курсышто тунемше Элвика Таныгина шочмо йылмыж дене сылнын мутлана, марий улмыжым тӱрлӧ видеоконтентыште ончыкта. Элвика – кумдан палыме марий сӱретче, Российысе да тӱнямбалысе художественный выставке-влакын участникше Юрий Таныгинын ӱдыржӧ. 🔖 Уста ӱдыр нерген Анастасия Михайлован метериалыштыже лудса: кугарня24.рф/j-dvelne-m...