Бугун Инфо: янгиликлар ва қизиқарли ҳикоялар

Танқисликдан барқарорликка: Ўзбекистон келажак энергетикасига қандай тайёргарлик кўрмоқда

Ўзбекистон энергетикаси тор соҳавий мавзу бўлишдан чиқиб, демографик ўсиш, иқтисодий тараққиёт ва технологик суверенитетнинг тизимли омилига айланди. Мамлакат олдида фақат қувватларни ошириш эмас, балки аҳоли ўсиши, индустриаллашув, иқлим чекловлари ва глобал энергетик ўтиш шароитида ишлай оладиган барқарор ва бошқариладиган энерготизимни шакллантириш вазифаси турибди. Эски инерцион модел бу талабларга жавоб бермайди.
Сўнгги йилларда энерготизим жадал ўсди: электр энергияси ишлаб чиқариш 2016 йилдаги 60 млрд кВт·соатдан бугун тахминан 85 млрд кВт·соатга етди, ўрнатилган қувват — 23 ГВт. Бироқ ре

Шифокор кўп, аммо даволайдиган йўқ: нега Қозоғистон тиббиётдаги кадрлар танқислигини бартараф

Қозоғистон соғлиқни сақлаш тизимидаги кадрлар бозорини ўрганиш парадоксни кўрсатди: тиббиёт ходимлари сони ошиб бораётганига қарамай, шифокорлар танқислиги бартараф этилмади. Муаммо сонда эмас, балки ҳудудий тақсимотдаги номутаносиблик, кадрлар алмашинуви ва тиббий таълим билан меҳнат бозори ўртасидаги институционал узилишдадир.
2025 йил бошида тизимда 281,4 минг тиббиёт ходими ишлаган, шундан 83,4 минги — шифокорлар. Охирги ўн йилда таъминланганлик ошди, айниқса олий маълумотли ҳамширалар сони 26 баробарга кўпайди. Бу бирламчи бўғинда юкламани қайта тақсимлаш сиёсати натижасидир.
Р

Қирғизистон CESда: Бишкекдан чиққан стартап қандай қилиб глобал сунъий интеллект лигасига чиқди

Лас-Вегасда бўлиб ўтган CES 2026 кўргазмасида қирғизистонлик NineNineSix стартапи минтақавий лойиҳа учун сифат жиҳатидан янги босқични намоён қилди. Компания прототипни эмас, балки амалда ишлаётган икки сунъий интеллект моделини жаҳон очиқ майдонига чиқарди. Бу Қирғизистоннинг технология соҳасидаги роли ўзгараётганини кўрсатди: тайёр платформалар истеъмолчисидан — ўз базавий ИИ ечимларини ишлаб чиқувчига.
Асосий маҳсулот — open-source форматдаги KaniTTS нутқ синтези модели. Apache 2.0 лицензияси асосида тарқатиладиган ушбу ечим стандарт GPUда бир сонияда 15 сониялик нутқни генерация қила

Экспорт учун космос: Қозоғистон илк бор дунёга сунъий йўлдош сотмоқда

Қозоғистон мустақиллик йилларида илк бор космик соҳани рамзий даражадан чиқариб, экспортга йўналтирилган саноатга айлантириш босқичига яқинлашди. Рақамли ривожланиш вазири Жаслан Мадиевнинг миллий спутник комплексларини 75 млн долларгача экспорт қилиш режаси мамлакатнинг фақат истеъмолчи эмас, балки юқори технологияли маҳсулот ишлаб чиқарувчи сифатида янги рольга ўтаётганини кўрсатади.

Гап бир марталик келишув ҳақида эмас, балки яқин йилларда камида 5–6 та Ерни масофадан зондлаш спутнигини ишлаб чиқарадиган қувватларни тизимли равишда юклаш ҳақида бормоқда. Космик аппарат илк бор алоҳида давлат лойиҳаси э

Сониялар миллиардларни ҳал қилганда: Қозоғистон нега ўлчаш аниқлигига инвестиция қилмоқда

Алматы вилоятидаги «Кастек» комплекс сейсмостанциясининг янги биноси очилиши ташқи томондан маҳаллий инфратузилмавий воқеа бўлиб кўриниши мумкин. Аммо аслида бу Қозоғистоннинг хавф-хатарларни бошқариш, илмий инфратузилма ва ҳудудий хавфсизликка бўлган ёндашуви тизимли равишда ўзгараётганини кўрсатади. Давлат фундаментал кузатув фанини яна стратегик устувор йўналишга айлантирмоқда.
1976 йилда ташкил этилган «Кастек» Шимолий Тянь-Шань ҳудудидаги асосий кузатув нуқталаридан бири ҳисобланади. Бу минтақа Марказий Осиёдаги энг сейсмик фаол ҳудудлар қаторига киради, бу ерда магнитудаси 7 ва ундан ю

Етишмовчилик ўрнида газ: Россия етказиб берувлари Марказий Осиёдаги энергетик мувозанатни қандай сақ

2025 йил 29 декабрь куни «Газпром» Қозоғистонга суткалик етказиб беришнинг янги абсолют рекордини қайд этди. Бу бир марталик ютуқ эмас — Россиянинг Марказий Осиёга газ экспорти бир йилда 20%га ошди. Қозоғистон, Ўзбекистон ва Қирғизистон ўртасида янги энергетик ўзаро боғлиқлик шаклланиб улгурди.
Қозоғистон — газ захираларига бой бўлишига қарамай, шимол ва шимоли-шарқда газ етишмовчилиги кузатилмоқда. Россия гази бу ҳудудларни кўмир ва мазутдан озод қилишга ёрдам бермоқда ҳамда экологик ва ижтимоий юкни камайтирмоқда. Ҳозир сўз янги газ қувурларини қуриш ҳақида кетмоқда — бу ўн йилларга мўл

Фан танаффусда: нега бюджет қисқариши яна Қозоғистон олимларига хавф солмоқда

2020 йил апрелида Қозоғистон илмга оид ўнлаб йиллар давомида декларация даражасида қолиб келган мақсадни аниқ йўналишга айлантирди: 2025 йилга қадар илмий харажатларни ЯИМнинг камида 1%ига етказиш. 0,12–0,18% атрофида қолиб келган соҳа учун бу стратегик бурилиш сифатида қабул қилинди. Мўъжиза бўлмади, аммо тизимда илгари кузатилмаган нисбий барқарорлик сезила бошлади.
2023–2025 йилларда илм бюджети 3,5 баравар ўсиб, 646 млрд тенгега етди. Илгариги 150–180 млрд тенге билан солиштирганда, бу мутлақо бошқа кўлам. Базавий молиялаштириш қайта тикланди, грантлар барқарорлашди, лойиҳалар уч йиллик даврга режалаштир

Марказий Осиё қимматлашмоқда: сайёҳ қаерда ортиқча тўлайди, қаерда ҳали тежаш мумкин

Туризмнинг тез ўсиши Марказий Осиё меҳмонхона бозорини анча қиздириб юборди. Олмати, Остона, Бишкек ва Тошкент ҳозир мутлақо бошқа дунёларга айланган: нарх, динамика ва бозор мантиғи ҳар шаҳарда ҳар хил. Айрим жойларда бир тун баҳоси Европага яқинлашса, бошқаларида ҳали ҳам нисбатан қўлланишли.
Олмати — минтақадаги «баҳо чўққиси». Бир тун — ўртача 31,2 минг тенге, бу мамлакат бўйича кўрсаткичдан 55% юқори. 3* — $59, 4* — $120, 5* — $428. Марказий масжид атрофидаги люкс меҳмонхоналар премиум сегмент нархларини жиддий оширмоқда. Олмати ҳақиқий бизнес ва премиум туризм марказига айланди.

Йўқолиб бораётган касблар: роботлар Ўзбекистон ва Қозоғистонда аввало кимни алмаштиради

Ўзбекистон ва Қозоғистон фабрикаларида саноат роботлари ва сунъий интеллект тизимларини кенг кўламда жорий этиш энди фақат башорат эмас — амалда рўёбга чиқяпти. 2030 йилга бориб автоматлаштириш даражасининг икки баробар ошиши меҳнат унумдорлигини 30–45 %га кўтариши мумкин. Бу Қирғизистон ва Тожикистондаги миграцияга, кичик бизнесга ва ижтимоий барқарорликка кучли таъсир кўрсатади.
Охирги ўн йилда Ўзбекистоннинг қайта ишлаш саноати улуши 12 %дан 20 %дан ошиб кетди, Қозоғистонда эса машинасозлик, металлургия ва нефть-кимё тармоқлари кенгайди. Бундай шароитда роботлар ва СИ экспорт бозорларидаги ра